Sargent. The Parisian Years
(Afbeelding: Mrs. Fiske Warren an her Daughter Rachel by John Singer Sargent 1903).
Op 22 oktober, 11 november en 3 februari 2026 gaat de nieuwe schildercursus John Singer Sargent van start. Dit jaar is het precies honderd jaar geleden dat deze beroemdste Amerikaanse kunstenaar van zijn generatie – en een van de grootste schilders van de 19e en vroege 20e eeuw – overleed. Zijn virtuoze penseelvoering, zijn meesterschap in portretkunst en zijn scherpe observaties maken hem tot een blijvende inspiratiebron voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
De actualiteit onderstreept die belangstelling: later deze maand opent in het Musée d’Orsay in Parijs een bijzondere tentoonstelling die meer dan 90 werken van John Singer Sargent samenbrengt, waarvan sommige nog nooit eerder in Frankrijk zijn getoond. Het is een unieke gelegenheid om zijn vroege carrière, stijlontwikkeling en grootse portretten opnieuw in het volle licht te plaatsen.
Met de schildercursus en dit herdenkingsjaar sluiten we aan bij deze internationale aandacht en bieden we deelnemers de kans zich te verdiepen in de techniek en artistieke visie van een schilder die al bij leven werd gezien als de waardige erfgenaam van Velázquez.
Madame X
John Singer Sargent (Florence, 1856 – Londen, 1925) is, samen met James McNeill Whistler, de beroemdste Amerikaanse kunstenaar van zijn generatie en wellicht een van de grootste schilders van de 19e en vroege 20e eeuw. Aanbeden in de Verenigde Staten (zijn portret van Madame X wordt beschouwd als de Mona Lisa van de collectie Amerikaanse kunst van het Metropolitan Museum of Art in New York), wordt hij ook gevierd in het Verenigd Koninkrijk, waar hij het grootste deel van zijn carrière doorbracht. In Frankrijk daarentegen blijven zijn naam en werk grotendeels onbekend – iets wat de tentoonstelling in het Musée d’Orsay in het najaar van 2025 wil veranderen.
Hoewel de tentoonstelling Painters of Light: Sargent & Sorolla (Parijs, Musée du Petit Palais, 2007) de kunstenaar introduceerde bij het Franse publiek, is er nooit een solotentoonstelling aan hem gewijd. Toch was het juist in Frankrijk – en meer bepaald in Parijs – dat de jonge schilder zijn opleiding kreeg, zijn stijl ontwikkelde en zijn kunstenaarsnetwerk opbouwde, zijn eerste successen beleefde en enkele van zijn grootste meesterwerken maakte, zoals Dr. Pozzi at Home (1881, Hammer Museum, Los Angeles) en The Daughters of Edward Darley Boit (1882, Museum of Fine Arts, Boston).
Carolus duran
In samenwerking met het Metropolitan Museum of Art in New York wil de tentoonstelling Sargent. The Parisian Years deze schilder bij een breed publiek bekendmaken. De expositie brengt meer dan 90 werken van John Singer Sargent samen, waarvan sommige nooit eerder in Frankrijk zijn getoond. Ze volgt de bliksemcarrière van de jonge kunstenaar, die in 1874 op 18-jarige leeftijd in Parijs aankwam om te studeren bij Carolus-Duran. De tentoonstelling beslaat zijn loopbaan tot het midden van de jaren 1880, toen hij na het schandaal rond zijn portret van Madame Gautreau (Madame X) de overstap maakte naar Londen.
Tijdens dit decennium smeedde Sargent zowel zijn stijl als zijn persoonlijkheid in de smeltkroes van de bruisende Parijse kunstwereld, gekenmerkt door de veelheid aan tentoonstellingen, de ontwikkeling van het naturalisme en impressionisme, en de opkomst van Parijs als wereldhoofdstad van de kunst. De jonge Amerikaan vond steun bij andere expats, maar wist zich ook briljant te integreren in de Franse samenleving door banden te smeden met een kring van kunstenaars, schrijvers en verlichte mecenas.
De talloze portretten die Sargent van deze figuren naliet, schetsen een meeslepend beeld van een snel veranderende, hoogst kosmopolitische samenleving, waar de oude Europese aristocratie de nieuwe rijken van de Nieuwe Wereld ontmoette. Altijd op zoek naar nieuwe inspiratie schilderde Sargent zelden “het Parijse leven” zelf, maar gebruikte hij zijn basis in de hoofdstad om talrijke reizen te maken door Europa en Noord-Afrika. Hij bracht er vele werken van mee terug: landschappen en genrescènes die exotisme, mysterie en sensualiteit combineerden.
Toch was het vooral in de portretkunst dat Sargent zich vestigde als de meest getalenteerde schilder van zijn tijd – zijn meesters overtreffend en zich met de groten uit het verleden met succes metende. Zijn formidabele technische vaardigheid, de schittering van zijn toets, de glans van zijn kleuren en de uitdagende zekerheid van zijn composities verontrustten het publiek maar wisten critici te verleiden, die in hem de waardige erfgenaam van Velázquez zagen. De Amerikaanse schrijver Henry James, een vriend van Sargent, merkte in 1883 over zijn meest originele schilderij The Daughters of Edward Darley Boit op dat de kunstenaar “het vreemd verontrustende schouwspel biedt van een talent dat, aan de drempel van zijn carrière, al niets meer te leren heeft.”
het beste wat ik ooit heb gemaakt
In 1884 echter veroorzaakte het portret van Virginie Gautreau – door Sargent later omschreven als “het beste wat ik ooit heb gemaakt” – vijandige reacties op de Salon. Die reacties waren vooral gericht op de moraal van het model en illustreren de maatschappelijke en sociale kwesties rond het “publieke” portret in Frankrijk aan het eind van de 19e eeuw. Een speciale sectie van de tentoonstelling is aan dit moment in Sargents carrière en aan dit schilderij gewijd, dat uitzonderlijk door het Metropolitan Museum of Art wordt uitgeleend en voor het eerst sinds 1884 opnieuw in Parijs te zien zal zijn.
Gebaseerd op uitgebreid onderzoek, belicht Sargent. The Parisian Years ook de blijvende band die de kunstenaar onderhield met zijn opleidingsstad, zelfs nadat hij naar Londen was verhuisd. Zijn inzet in 1890 om Olympia van Manet – een kunstenaar die hij bewonderde – in de Franse nationale collecties opgenomen te krijgen, getuigt daarvan. Ook in Frankrijk ontving Sargent zijn eerste officiële erkenning, toen de staat in 1892 zijn portret van de danseres Carmencita aankocht voor het Musée du Luxembourg.
Voor meer info over de tentoonstelling, kijk HIER.
Voor meer info over de schildercursus, kijk HIER.
