Beschrijving

Verdiepen en verfijnen van het schilderij

Hoe krijgt een geschilderd portret de gelaagdheid en diepte die zo kenmerkend zijn voor de klassieke schilderkunst?

In deze losse module van vier lessen verschuift de aandacht van het opbouwen van kleur naar het verdiepen en verfijnen van het schilderij. U leert hoe transparante glacislagen, scumbling en meer dekkende verf elkaar kunnen aanvullen en hoe u daarmee huid, ogen, mond en haar overtuigender kunt schilderen.

Niet méér verf of méér detail maakt een portret beter. Juist het afwisselen van transparante en dekkende passages, zachte en scherpere vormen en warme en koele nuances zorgt voor optische diepte en een levendig schilderoppervlak.

Atelier IV maakt deel uit van het Jaarprogramma Klassiek Portretschilderen in Olieverf, maar kan ook als zelfstandige module worden gevolgd door schilders die hun techniek in olieverf verder willen verdiepen.

Wat leert u?

We beginnen met glaceren. U leert hoe een dunne transparante verflaag een bestaande kleur kan verdiepen of veranderen zonder de onderliggende modellering te bedekken. Daarbij besteden we aandacht aan pigmentkeuze, transparantie en het beheersen van de verflaag.

Vervolgens onderzoeken we scumbling: het aanbrengen van een lichte, halfdekkende of dekkende verflaag over een donkere of gekleurde ondergrond. U ontdekt hoe glaceren en scumbling elkaar kunnen aanvullen en hoe hierdoor een rijkere huidwerking en grotere optische diepte ontstaan.

Daarna richten we ons op de verfijning van het gezicht. Huid, ogen en mond worden verder uitgewerkt, waarbij niet het detail op zichzelf maar de samenhang tussen vorm, kleur, transparantie, randen en licht centraal blijft staan.

In de laatste les krijgt haar bijzondere aandacht en worden de verschillende onderdelen van het portret samengebracht. Het doel is niet ieder detail afzonderlijk uit te schilderen, maar het portret als geheel rijker, overtuigender en ruimtelijker te maken. Deze onderwerpen sluiten rechtstreeks aan bij de plaats van Atelier IV in het jaarprogramma. Jaaropleiding Klassiek Portretschilderen.

Basistekening voor deze module is deze schets gemaakt door Sassoferrato (1609-1685), zwart en wit krijt op grijs/groen papier, afmeting 22.6 x 27.8 cm. Met dank aan de Royal Collection – Great Britain.

Hieronder een interpretatie na grisaille en opbouw in kleur.

De vier lessen

Les 1 – Glaceren en transparantie
Werken met transparante verflagen; kleur verdiepen en corrigeren; geschikte pigmenten; beheersen van transparantie en behoud van de onderliggende vorm.

Les 2 – Scumbling en optische diepte
Lichte en halfdekkende lagen over bestaande kleur; verschil en samenspel tussen glaceren en scumbling; creëren van atmosferische en optische diepte.

Les 3 – Huid, ogen en mond
Verfijnen van huidwerking en subtiele kleurverschillen; modelleren van ogen en mond; aandacht voor transparante en dekkende passages, randen en kleine lichtaccenten.

Les 4 – Haar en samenhang
Haar schilderen als massa, vorm en licht in plaats van als afzonderlijke haren. Verfijnen en verbinden van gezicht, haar, hals en achtergrond tot één samenhangend portret.

Voor wie?

Deze module is bedoeld voor schilders die al enige ervaring hebben met olieverf en zich verder willen verdiepen in de gelaagde opbouw van het klassieke portret.

Omdat Atelier IV voortbouwt op een reeds geschilderde kleurlaag, werkt u tijdens de cursus op een vooraf voorbereid portret in kleur. Vooraf ontvangt u informatie over de voorbereiding en de benodigde materialen.

Wie het volledige Jaarprogramma volgt, werkt verder aan het portret dat in Atelier III – Opbouw in Kleur is ontwikkeld. Atelier III levert immers bewust een portret op waarin de grote kleurverhoudingen en modellering aanwezig zijn, maar dat nog niet volledig is afgewerkt. 

Praktische informatie

Duur: 4 lessen van 3 uur, startdatum zaterdagochtend 23 januari 2027 09.30 – 12.30 uur en de daaropvolgende zaterdagen.
Groepsgrootte: maximaal 6 deelnemers
Prijs losse module: €225
Locatie: Engelse Kerk – Art & Culture, Middelburg
Materialen: materiaallijst wordt vooraf verstrekt

Verder met de klassieke methode?

Atelier IV is één van de zes modules van het Jaarprogramma Klassiek Portretschilderen in Olieverf. Iedere module behandelt een afzonderlijke fase van het klassieke schilderproces. U kunt één Atelier volgen of kiezen voor het complete programma van 24 lessen.

Na Atelier IV kunt u verder met Atelier V – Oude Meesters. Daar verschuift de aandacht naar de schilderkunstige oplossingen van onder anderen Rembrandt, Van Dyck, Velázquez en Sargent, met bijzondere aandacht voor penseelvoering, kleurtemperatuur, verloren en gevonden randen en lichtaccenten.